Paleis Het Loo, gelegen aan de rand van Apeldoorn, is een paleis dat drie eeuwen lang de zomerresidentie was van de Nederlandse stadhouders en koningen.

Oorsprong en bouw (1684-1694)

In 1684 kochten stadhouder Willem III en prinses Mary het middeleeuwse kasteel Het Oude Loo, om ernaast een nieuw jachtverblijf te bouwen op de Veluwe, ideaal voor jacht en tuinaanleg met natuurlijk water. Architect Jacobus Roman ontwierp het vierkante hoofdgebouw met zijvleugels en colonnades, terwijl Daniël Marot het interieur verzorgde in Franse stijl. Na Willem III’s troonsbestijging in Engeland in 1689 werd het paleis uitgebreid met paviljoens voor appartementen, een kapel en galerij, inclusief plafondschilderingen van Gerard de Lairesse.

Franse periode 1795-1811)

Tijdens de Bataafse Republiek in 1795 plunderden Franse soldaten het paleis, dat als hospitaal diende, en werden Oranje-bezittingen geveild. Lodewijk Napoleon maakte het zijn zomerpaleis, pleisterde de gevels wit, installeerde empirevensters en veranderde de baroktuin in een vlak grasveld met Empire-interieurs. Zelfs Napoleon verbleef er kort in 1811.

Koninklijke bewoning (1815-1975)

Na 1815 werd Het Loo zomerverblijf voor koning Willem I, koning Willem III en later koningin Wilhelmina, met uitbreidingen zoals kunstzalen, appartementen en een stallencomplex onder Wilhelmina (1907-1914). Tijdens de Tweede Wereldoorlog planden Duitsers het als herstellingsoord, maar overleefde het deze oorlogstijd wel; Wilhelmina woonde er tot 1962. Daarna was het paleis formeel van koningin Juliana maar verbleef zij er niet. Prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven waren de laatste bewoners tot 1975.​

Restauratie en museum (1977-heden)

Tussen 1977-1984 restaureerde men het paleis naar 17e-eeuwse staat: het witte pleister verwijderd, de aanbouwen gesloopt en de interieurs hersteld. Sinds 1984 is het Nationaal Museum Paleis Het Loo, met tentoonstellingen over de Oranjes en een herstelde baroktuin met fonteinen hoger dan die van Versailles. Recente renovaties (2018-2023) voegden ondergrondse faciliteiten toe aan het museum.

Ook in de periode dat Paleis Het Loo museum was kreeg het soms nog een koninklijke functie. Zo zijn de kleinkinderen van prinses Margriet in de kapel gedoopt, hield koning Willem-Alexander zijn feest ter gelegenheid van zijn 40e verjaardag er en vonden de huwelijksfeesten van prins Maurits, prins Bernhard en prins Jaime er plaats. Koningin Maxima zit in de Raad van Toezicht.