Het Koninklijk Paleis op de Dam, ook wel Paleis op de Dam genoemd, is een iconisch monument in het hart van Amsterdam. Oorspronkelijk gebouwd als stadhuis in de Gouden Eeuw, dient het nu als ontvangstpaleis voor het Nederlandse koningshuis.
Bouw als stadhuis (1648-1665)
De bouw begon in 1648 naar ontwerp van architect Jacob van Campen, geïnspireerd door Romeinse paleizen, om de rijkdom en macht van Amsterdam te symboliseren. Het gebouw van Bentheimer zandsteen, met 13.659 houten heipalen, werd feestelijk ingewijd op 29 juli 1655, hoewel nog niet volledig voltooid.
Kunstenaars als Artus Quellinus verzorgden het beeldhouwwerk, met thema’s als gerechtigheid en de wereldmacht van de stad. De Burgerzaal, met marmeren wereldkaarten in de vloer, benadrukt Amsterdam als centrum van het universum.
Bij de inwijding hield Cornelis de Graeff een toespraak, gevolgd door kerkdiensten, een optocht en salvo’s van de schutterij. Tot 1808 fungeerde het als stadhuis, met zalen zoals de Vierschaar voor openbare vonnissen en de Schepenzaal voor rechtszaken.
Transformatie tot paleis (1808)
In 1808 nam koning Lodewijk Napoleon, broer van Napoleon, het stadhuis in als Koninklijk Paleis en liet het ombouwen met empire-meubilair, een balkon en kapel. Na zijn vertrek in 1810 en de Franse tijd gaf Willem I het terug aan de stad, maar vanaf 1815 bleef het koninklijk.
In 1936 werd het staatsbezit voor 10 miljoen gulden. Belangrijke aanpassingen omvatten het verwijderen van kantoorwanden om de oorspronkelijke zalen te herstellen.
Huidige functie
Vandaag is het ontvangstpaleis voor staatsbezoeken, recepties, grote ceremonies van Staat en prijsuitreikingen. Het grootste deel van het jaar is het open voor publiek met tentoonstellingen.
Bezoek het paleis. Het Koninklijk Paleis Amsterdam is het grootste deel van het jaar open voor publiek. Klik hier voor openingstijden en andere praktische informatie.
Boekentip. Het stadspaleis door Geert Mak. Lees het bijzondere verhaal van dit beroemde gebouw aan de Dam dat begon als stadhuis van een opkomende wereldstad en eindigde als koninklijk paleis.
