Het Johan de Witthuis aan de Kneuterdijk 6 in Den Haag is een iconisch rijksmonument uit de Gouden Eeuw, nauw verbonden met Johan de Witt, de machtige raadpensionaris van Holland. Dit stadspaleis, gebouwd in Hollands classicistische stijl, vertelt een verhaal van politieke intriges, koninklijke bewoners en restauraties door de eeuwen heen.

Oorsprong en bouw (15e-17e Eeuw)

De locatie was al in de 15e eeuw bebouwd, met Frank van Borssele als eerste bekende eigenaar, echtgenoot van Jacoba van Beieren. In 1652 kocht de rijke Dordtse koopman Mattheus Hoeufft het perceel, inclusief bijgebouwen en een tuinmuur die nog deels zichtbaar is in de Hartogstraat; hij liet het huidige huis bouwen tussen 1653 en 1655, waarschijnlijk naar ontwerp van architect Pieter Post. Hoeufft, wiens tweelingbroer getrouwd was met de zus van Johan de Witt, verhuurde het pand vanaf 1669 aan de raadpensionaris zelf.

Johan de Witt en het Rampjaar

Johan de Witt woonde er slechts drie jaar, tot zijn moord op 20 augustus 1672 door een woedende menigte op de nabijgelegen Plaats. Het huis, slechts 20 meter van de Gevangenpoort, symboliseert de Eerste Stadhouderloze Tijd en de val van de Witt-factie tegenover de Oranjes. Na de lynching bleef het tot 1726 in handen van de Hoeufft-familie.

Verbouwingen en koninklijke bewoners

In 1730 verbouwde André Girardot de Chancourt het huis met een sierlijk bordes, Frans balkon en tuinuitbreidingen. Later bewoners omvatten Quirijn van Strijen, die rond 1785 de unieke La Fontainezaal met fabelschilderingen en het Chinese kabinet liet aanbrengen. In 1874 kocht koning Willem III het voor zijn zoon prins Alexander, die er in 1884 overleed.

20e eeuw tot heden

In de 20e eeuw werd het pand gered van sloop in 1920 door kunsthandelaar Dorus Hermsen, diende als restaurant en NSB-kantoor tijdens WOII, gevolgd door restauraties in 1960-1966 en 2004-2005. Sinds 1980 bezit van de Staat der Nederlanden, gebruikt voor representatieve doeleinden zoals kabinetsformaties in 2017, 2021 en 2025. Vandaag fungeert het als vergader- en receptieruimte voor overheidsfunctionarissen.