De Koninklijke Wachtkamer op station Den Haag Hollands Spoor is een voorbeeld van neorenaissance-architectuur uit de 19e eeuw. Geopend in 1893, diende het als exclusieve wachtruimte voor het Koninklijk Huis nabij de Haagse paleizen. Het complex telt zeven vertrekken, inclusief een imposante trappenhal met marmer en glas-in-loodramen.

Ontstaan en bouw

In de tweede helft van de 19e eeuw stimuleerde koning Willem I spoorontwikkeling en deed de trein zijn intrede in het vervoersnetwerk. Bij stations nabij de koninklijke paleizen ontstonden speciale koninklijke wachtkamer. Het tweede stationsgebouw van Hollands Spoor, ontworpen door D. Margadant, opende op 5 oktober 1893 met prinses Wilhelmina en regentes Emma aanwezig; zij prezen het als ‘sieraad voor de residentie’. De wachtkamer bij spoor 1, van natuursteen en baksteen, omvat een vestibule, trappenhal met mozaïekvloeren en salons met wapenschilden van provincies en steden als Amsterdam en Rotterdam.

Koninklijk gebruik

Oorspronkelijk regelmatig gebruikt door koning Willem III en koningin Wilhelmina bood het privacy met kleedkamers voor hofdames en een perronuitgang. Koningin Beatrix gebruikte het nog in 2004 voor een bezoek aan Breda en in 2007 voor de Betuweroute-opening. NS-eigendom behoudt het als cultureel erfgoed, soms opengesteld voor evenementen of te bezichtigen door het publiek.​

Boekentip. Koninklijke Wachtkamers door Robert Nolet en Martin Kers. Een mooi en uitvoerig overzichtswerk van alle koninklijke wachtkamers door Europa.